Orta Doğu’daki çatışmalar küresel enerji akışını etkilerken, Çin’in petrol tedarikinde dikkat çeken bir düşüş yaşandı. Pekin’in Orta Doğu ülkelerinden yaptığı ham petrol ithalatı yılın ilk yarısında yüzde 11,4 azalırken, Çin arz açığını stratejik stoklarını kullanarak, rafine ürün ihracatını kısıtlayarak ve rafineri üretimini düşürerek yönetmeye çalıştı.
Orta Doğu’daki gerilim Çin’in petrol tedarik zincirini vurdu. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların ardından Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran’dan yapılan petrol sevkiyatları azalırken, Çin’in ham petrol ithalatı yılın ilk yarısında geçen yıla göre yüzde 11,4 geriledi.
“MARTTAN İTİBAREN DÜŞÜŞ EĞİLİMİNE GİRDİ”
Çin’in ocak-şubat dönemindeki ham petrol ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,8 artarak yaklaşık 97 milyon tona yükselirken, marttan itibaren düşüş eğilimine girdi.
Çin Gümrük Genel İdaresi (GAC) verilerine göre ülkenin ham petrol ithalatı, martta yıllık bazda yüzde 2,8, nisanda yüzde 20, mayısta yüzde 29 ve haziranda yüzde 41,3 azaldı. Çin’in 2025’in ilk yarısında 279,5 milyon ton olan ham petrol ithalatı, 32 milyon ton azalarak bu yılın aynı döneminde 247,6 milyon ton olarak gerçekleşti.
“ÇİN, ARZ AÇIĞINI ÜÇ ADIMLA YÖNETMEYE ÇALIŞTI”
Çin, ham petrol ithalatındaki düşüşün etkilerini sınırlandırmak amacıyla stratejik ve ticari petrol stoklarını devreye alırken, rafine petrol ürünleri ihracatını büyük ölçüde durdurdu ve rafinerilerin kapasite kullanımını kademeli olarak düşürdü.
Savaşın başlamasından 4 gün sonra Pekin yönetimi, iç piyasada arz güvenliğini korumak amacıyla rafine petrol ürünleri ihracatına kısıtlama getirdi. Ancak mart ayında gümrük işlemleri tamamlanmış sevkiyatların devam etmesi nedeniyle ihracat yıllık bazda yüzde 25 azalışla 2,58 milyon ton oldu. Kısıtlamanın etkisi ise nisanda belirginleşti ve ihracat büyük ölçüde durdu.
İthalattaki açığı kapatmak amacıyla mayıs ayından itibaren 190 milyon tonluk petrol stoku da devreye alındı. Uluslararası enerji kuruluşlarının tahminlerine göre stoklardan mayısta 2,1 ila 2,7 milyon ton, haziranda ise yaklaşık 2 milyon ton petrol kullanıldı.
“RAFİNERİLERİN KAPASİTE KULLANIM ORANI YÜZDE 58’E DÜŞTÜ”
Çin’in yıllık ham petrol işleme kapasitesi yaklaşık 940 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Bunun 740 milyon tonunu devlet rafinerileri oluşturuyor. Şubatta yaklaşık yüzde 73 olan kapasite kullanım oranı, martta yüzde 68,8’e, nisanda yüzde 63,6’ya, mayısta yüzde 66,3’e ve haziranda yüzde 58’e geriledi.
Ham petrol işleme hacmi de aynı dönemde azaldı. Şubatta yaklaşık 58,2 milyon ton ham petrol işleyen rafineriler, martta 61,67 milyon ton, nisanda 54,65 milyon ton, mayısta 53,72 milyon ton ve haziranda 49,81 milyon ton üretim yaptı. Mart-haziran dönemindeki toplam üretim kaybı yaklaşık 33 milyon ton oldu.
Böylece Çin’de rafinerilerin ham petrol işleme hacmi haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19,1, ocak-haziran döneminde ise yaklaşık yüzde 5 azaldı.
