“`html
Merkez Bankası, Ekim PPK özetinde fiyat artış hızının azalmasına dikkat çekerken gıda fiyatlarının ise halen yüksek kalmaya devam ettiğini belirtti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 23 Ekim’de gerçekleştirdiği Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısının özetini kamuoyu ile paylaştı. Yayınlanan metinde, “Talep koşulları dezenflasyon etkisi yaratmakta” ifadesi öne çıkarken, enflasyondaki yavaşlamanın duraksadığı ve gıda fiyatlarının olumsuz yönlü seyrinin sürdüğü
Banka, dünya genelindeki büyüme görünümündeki belirsizliklere rağmen Türkiye’deki iç talebin istikrar kazanma yönünde ilerleme kaydettiğini, fakat bazı sektörlerdeki hareketliliğin fiyat dengesi açısından risk teşkil etmeye devam ettiğini belirtti.
Küresel ortamda belirsizlikler devam ediyor
PPK özetinde, küresel ticaret politikalarındaki belirsizliğin yüksek seviyelerde sürdüğü, ancak 2025 için dünya genelinde “sınırlı bir iyimserlik” beklenildiği ifade edildi.
Bu bağlamda TCMB, Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat temelli küresel büyüme oranının 2025’te %1,9, 2026’da ise %2,3 artacağına dair öngörülerde bulundu. Fakat artan korumacılık uygulamaları, talep azalışlarının geçici etkilerinin kaybolması ve uzun vadeli belirsizlikler küresel büyüme üzerindeki aşağı yönlü tehditleri pekiştirdiği vurgulandı.
Enerji fiyatları açısından, ham petrol fiyatlarının dünya çapında talep zayıflığı nedeniyle gerilediği, buna karşın enerji dışındaki emtialarda (özellikle sanayi ve değerli metallerde) yükseliş trendinin devam ettiği kaydedildi.
Faiz oranları düştü, kredi büyümesi yavaşladı
Eylül ayının ortası ile Ekim ayının ortası arasında Türk lirası mevduat faizleri 82 baz puan düşerek %48,5’e geriledi. Bu süreçte:
-
Ticari kredi faiz oranları 236 baz puanlık düşüşle %47,9’a indi.
-
İhtiyaç kredisi faiz oranları 211 baz puan azalışla %62,7’ye geriledi.
-
Konut kredisi faiz oranları 124 baz puanlık azalmayla %37,9’a düştü.
-
Taşıt kredisi faizleri ise 570 baz puanlık ciddi bir gerileme ile %36,3’e indi.
Bireysel kredi büyümesi son dört haftada %3,1’e düşerken, kredi kartı harcamalarındaki azalma bu düşüşü etkileyen faktörler arasında yer aldı. TL cinsinden ticari kredilerin büyüme hızı %2,3’ten %2,6’ya yükselirken, döviz cinsinden ticari kredilerde artış %0,5’e geriledi.
Rezervlerde güçlü artış, CDS sabit kaldı
TCMB’nin brüt rezervleri, 12 Eylül–17 Ekim döneminde 20,6 milyar dolar artarak 198,4 milyar dolara ulaştı. Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi 267 baz puanda sabit kaldı. TL’nin kur dalgalanması 1 aylık vadede %10,5, 12 aylık vadede %19,8 olarak kaydedildi.
Aynı dönemde yurt dışı yatırımcı girişi toplam 1,3 milyar dolar olarak gerçekleşirken, bunun büyük kısmı Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasına yöneldi.
Kartla yapılan harcamalar arttı, ama tüketim ılımlı seyretti
PPK özetine göre perakende satış hacmi ağustos ayında aylık %0,9, çeyrek bazında %1,8 oranında artış göstermiştir. Ancak, altın hariç satışların artışı sınırlı kaldı, bu durum da tüketim genişlemesinin yavaşladığını göstermektedir.
Kart ile yapılan harcamalar Ağustos-Eylül döneminde bir artış kaydetti; ancak TCMB, kart kullanımındaki yapısal artışın göz önüne alındığında, gerçek tüketim harcamalarının daha ılımlı seyrettiğini ifade etti.
Beyaz eşya satışları yaz döneminde azalmışken, otomobil satışları Ağustos ayındaki hızlı artışın ardından Eylül’de gerilemiştir. Bu durum, üçüncü çeyrek boyunca tüketimdeki büyümenin sınırlı kaldığını göstermektedir.
Sanayi üretimi yatay, inşaatta hızlı bir artış gözlemlendi
Sanayi üretimi, Ağustos ayında mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık %0,4, yıllık %7,1 oranında arttı. Bununla birlikte TCMB, “tipik dalgalanma gösteren sektörler hariç tutulduğunda sanayi üretiminde çeyrek bazda sınırlı bir azalma yaşandığını” belirtti.
Öncü göstergeler, imalat sanayi kapasite kullanım oranının Ekim ayında yatay seyrettiğini, inşaat sektörünün üretim endeksinin ise üçüncü çeyrekte %5,1 artış kaydederken, yıllık bazda %24,5’lik bir büyüme ortaya koyduğunu göstermektedir.
İstihdam piyasasında iyileşmeler devam ediyor
Ağustos ayında mevsimsellikten arındırılmış istihdam 32,8 milyon kişiye ulaştı; işgücüne katılım oranı 0,1 puan artarken, işsizlik oranı 0,2 puan düşerek %8,3 seviyesine geriledi.
Buna karşın, imalat sanayinde istihdam beklentilerinin tarihsel ortalamanın altında kaldığı gözlemlendi.
Cari işlemlerde fazla, altın ithalatında artış
TCMB verilerine göre cari işlemler dengesi Ağustos ayında 5,5 milyar dolar fazla
Seyahat gelirleri aylık 8,3 milyar dolar ile güçlü bir performans sergilerken, hizmetler dengesi fazlası 62,3 milyar dolar düzeyinde oluştu.
Fakat Eylül ayında ithalat artış gösterirken, ihracat düşüş gösterdi; bu durum da dış ticaret açığını artırdı. Altın ithalatı Eylül’de 2,5 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 12 aylık toplam 21,7 milyar dolara ulaştı.
TCMB, altın hariç dış ticaret açığının artışının sınırlı
TCMB: “Talep dezenflasyonist seviyede”
Merkez Bankası toplantı özetinde şu değerlendirmeye yer verildi:
“Son dönem verileri, talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde olduğuna işaret etmekte.”
Bu açıklama, TCMB’nin politikalarına devam edeceğine, ancak fiyat baskılarında kalıcı bir düşüş sağlanana kadar tedbirli olacağına işaret ediyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımızı almak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücreti vardır. Detayları öğrenmek için lütfen bize e-posta gönderin: [email protected]
“`
